Verslag 23e NOP21-bijeenkomst – donderdag 15 januari 2026

Deze eerste avond van 2026 was de gastspreker: Eva Verstoep. Zij heeft jarenlange ervaring in het werken met eetproblemen. In 2008 rondde zij de 4-jarige opleiding bij de Nederlandse Stichting Gestalt (NSG) af met haar scriptie over eetstoornissen: ‘Spiegelgevechten’. Werken met jonge vrouwen met eetproblemen werd, naast relatietherapie, een belangrijk specialisme in haar praktijk te Amsterdam/Amstelveen.

Eva vertelde over haar eigen ervaringen met eten. Als kind iets niet lusten en toch moeten eten, waardoor dit steeds meer ging tegen staan tot aan overgeven toe. Vanaf dat moment hoefde het niet meer ( erkenning). Er zat iets van protest in, de behoefte om zelf te kunnen kiezen. In de puberteit volgde ze allerlei diëten omdat ze zichzelf te dik vond. Toen ze op kamers ging voelde ze zich eenzaam. Ze kreeg toen eetbuien. We delen persoonlijke ervaringen en als therapeut op het gebied van eetproblemen:

   - Haat-liefde relatie met eten
   - Mezelf te dik vinden
   - Veel mensen zijn bourgondisch (ik eet graag)
   - Vaak cliënten met eetproblemen maar komen met een andere hulpvraag
   - Herkenning van de kenmerken, zoals perfectionisme, faalangst, hoog gevoeligheid,
   - uitstellen van grenzen, boosheid.

Eva heeft haar scriptie over eetproblemen in 2008 afgerond en staat hier nog steeds achter. Sindsdien is er in Nederland wel iets veranderd:

   - Het aantal mensen met eetproblemen. Corona heeft voor een verdubbeling gezorgd en na 2022 weer een daling. Precieze cijfers zijn moeilijk te geven. In Nederland lag in 2008 het aantal rond de 40.000 en    vandaag de dag rond de 220.000. Nog steeds 95 % jonge vrouwen, maar wel steeds jonger (10-14 jaar)
    - Ouders zijn waakzamer
   - BED (binge eating disorder) nu wel in DMS5.
   - Pro ana sites waren toen nog hot. Die werden in Frankrijk verboden, hier nooit. Maar nu: skinnytok. Je hoeft niet te zoeken, je rolt er zomaar in, en het ergste wordt getoond (algoritme) dat boeit!
   - Proud2beme (website)
   - Meisjes en jonge vrouwen zijn in geestelijke gezondheid achteruit gegaan.
   - In de GGZ is veel veranderd: Geen strikte hantering van DSM categorisering meer. Categorisering kan, maar grenzen zijn niet zo scherp. Iemand die anorexie heeft kan vervolgens eetbui stoornis ontwikkelen.  Er is steeds meer besef dat straffen en belonen als behandeling niet werkt. En dat cognitieve gedragstherapie onvoldoende is.
   - Human Concern is gegroeid. Is een gespecialiseerde GGZ instelling voor mensen met eetstoornissen met een andere aanpak dan bij traditionele behandelingen. Richt zich niet alleen op symptoom bestrijding,  maar ook op de onderliggende oorzaken. Goodman: Genezen van symptoom kan vitale kracht wegnemen!

Onze eerste drijfveer is niet seksueel libido (Freud) maar ons hongerinstinct! Zuigeling slikt wat hem aangeboden wordt. Na een jaar als de kaken ontwikkeld zijn en de tanden doorkomen begint het proeven, bijten en kauwen. En ook het uitspugen, het differentiëren. Dit lust ik en dit niet. Dentale agressie is nodig voor groei, zegt Perls.

Het is een metafoor : agressie is ook nodig om contact met de omgeving aan te gaan en contact is nodig voor groei. Erop kauwen en kiezen wat jouw ontwikkeling dient. Hongeren is een orale weerstand. Strijd voeren: wat neem ik tot mij en wat niet. Verzet tegen de omgeving, bijvoorbeeld de ouders.

Zelfwaardering door dun zijn
Wat bij alle eetstoornissen geldt: de persoon streeft naar een lager lichaamsgewicht en vindt zichzelf altijd te dik, er moet meer af. De zelfwaardering hangt af van de mate waarin men hierin slaagt.

De connectie met het lichaam is verbroken: Eten of juist hongeren om niet te hoeven voelen! Vooral anorectische meisjes zijn heel sterk en trots, dat stralen ze vaak ook uit.

Mode is slank
Eisen aan vrouwen en meisjes: goed presteren en mooi zijn, onafhankelijk en niet dominant. Het ideaal vormen ze zelf: een vertekend beeld.

Weerstand
Voeding is een strijdtoneel, een middel tot verzet, weerstand, die nodig is om te differentiëren: op te groeien als zelfstandig persoon tegenover je ouders en omgeving.

Soms is het een reactie op misbruik of heftige gebeurtenissen zoals scheiding. Dan kun je de eetstoornis zien als creatieve aanpassing.

Gevaarlijk wordt het als het gefixeerd raakt. Je vervreemdt van jouw lichaam. Kerker van bescherming wordt gevangenis. Het gevolg is stagnatie ook in de ontwikkeling tot volwassen persoon. Dat merk je vaak ook in het contact.

Basis van verandering is contact. Contact met de therapeut en het bevorderen van contact met de mensen om de cliënt heen. Laat cliënt zelf met dingen komen. Ga niet uitvragen. Eetpatroon geeft veiligheid. Vraag zonder oordeel naar wat het de cliënt brengt. 

Valkuilen:

• Te veel over eten, diëten en sporten en gewicht praten. Ook de verleiding weerstaan om een uitspraak te doen over of ze te dik is of niet.
• Pleasen therapeut en perfect willen doen/zijn. Gevaar van te snel afbouwen.
• Eetproblemen, een onderwerp waar we nog lang niet over zijn uitgesproken.